BẢY ĐIỀU LUẬT VỀ DẤU HỎI NGÃ

[Thầm Lặng]

LUẬT HỎI NGÃ gồm có 7 điều, nếu chúng ta chịu học thuộc lòng bảy điều này, thì sẽ viết đúng tới 90% các chữ có dấu Hỏi Ngã. Còn lại khoảng 10% là các ngoại lệ, nếu không nhớ hết thì nên tra Tự điển.

** Từ Nôm là từ nói sao hiểu vậy.
** Từ Hán Việt là từ đôi, thường có thể dịch ra bằng những từ thông dụng hơn (thí dụ: Phi cơ = máy bay, Bệnh viện = nhà thương)


1)
a. Tất cả từ Hán-Việt khởi đầu bằng các Nguyên-âm A, Â, Y, O, Ô, U, Ư ==> đều viết dấu Hỏi

Thí dụ: Ảnh-hưởng, Ẩn-dật, Ỷ lại, Ổn-thỏa, Ủy-hội


b. Tất cả từ Hán-Việt khởi đầu bằng một trong bảy Phụ-âm: M, N, Nh, V, L, D, Ng (đọc cho dễ nhớ thành câu: Mình Nên Nhớ Vũ Là Dấu Ngã) ==> đều viết dấu Ngã

Thí dụ: Lữ-hành, Vũ- trụ, Ngẫu-nhiên, Lãnh đạm, Nhẫn nhục


c. Các từ Hán Việt khởi đầu bằng những phụ âm còn lại ==> đều viết dấu Hỏi

Thí dụ: Bảo hiểm, Tư tưởng, Cảnh giác, Hải lý


2) Tất cả từ Nôm Có Gốc Hán Việt đều tùy từ gốc mà bỏ dấu theo luật:
KHÔNG, SẮC ==> HỎI
HUYỀN, NẶNG ==> NGÃ

Thí dụ: Tu = sửa (tu chính hiến pháp)
Giá = gả (xuất giá)
Giả = kẻ (tác giả)
Hô = thở (hô hấp)


3) Tất cả từ Nôm Đơn, Không có Gốc Hán-Việt đều tùy từ chính mà bỏ dấu theo luật:
KHÔNG, SẮC ==> HỎI
HUYỀN, NẶNG ==> NGÃ

Thí dụ: cản = can,
quẳng = quăng,
búa = bửa (củi)
Hớn hở, Hỏi han, Ngớ ngẩn, Vớ vẩn
Sẵn sàng, Sợ hãi, Mắng mỏ, Lặng lẽ


4) Từ Nôm Đôi mà 2 từ đều có nghĩa … thì Không theo Luật Trầm Bổng mà mỗi từ giữ chính tả riêng của nó.

Thí dụ: ủ rũ, sâu xa, trồng tỉa, siêng năng, lú lẫn


5) Từ Nôm láy là Từ đôi … trong đó có 1 từ không nghĩa, hoặc cả 2 từ đều không nghĩa, thì từ sau tùy từ trước mà bỏ dấu theo luật:
KHÔNG, SẮC ==> HỎI
HUYỀN, NẶNG ==> NGÃ

Thí dụ: lui cui, chí chóe, thỉnh thoảng, dễ dãi, vui vẻ, lửng lơ


6) Từ Đôi vì Thuận thanh âm mà BỎ BỚT một dấu giọng thì KHÔNG THEO luật
KHÔNG, SẮC ==> HỎI
HUYỀN, NẶNG ==> NGÃ
vì đó là tiếng chính lặp lại.

Thí dụ:
khe khẽ = khẽ khẽ,
đăng đẵng = đằng đẵng


7) Tất cả TỪ NÓI TẮT đều viết Dấu Hỏi (Nói tắt là nói nhập 2 chữ thành 1)

Thí dụ:
anh ấy = ảnh, bà ấy = bả, chị ấy = chỉ
hôm ấy = hổm, mợ ấy = mở, cậu ấy = cẩu


MỘT SỐ QUI ƯỚC KHÁC:

a. Các chữ là trạng từ thì BỎ DẤU NGÃ
Thí dụ: cũng, nữa, đã, v.v.

b. Tên họ cá nhân hoặc quốc gia thì bỏ dấu ngã
Thí dụ:
họ Đỗ, Nguyễn, Vũ, Lữ ......
Quốc gia: Mỹ, A Phú Hãn ....(ngoại lệ: Bỉ)


(Tham khảo từ: NV)

[YaHuy]

Hôm qua YH tình cờ vào phòng "Diễn Đàn Người Dân Việt Nam Với Hiện Tình Đất Nước" trong Paltalk, gặp nhằm lúc học giả Đỗ Thông Minh đang bàn luận về đề tài "Tiếng Việt", sau đó, có một cô lên cầm mic ... giảng ... một cách hùng hồn về cách sử dụng ... dấu hỏi ngã trong tiếng Việt, rồi cô ấy đưa ra một thí dụ như sau:

- Hai chữ "VUI VẼ" là danh từ Hán Việt, cho nên chữ "VẼ" phải viết dấu NGÃ !!!

Than ôi!!! "Vui vẻ" là dấu hỏi, và là chữ thuần Nôm chứ không có là Hán Việt gì cả .... Thế mà ... lúc ấy ... trong phòng đang có trên trăm mấy người lắng nghe, vậy mà lại chẳng thấy người nào lên tiếng để sửa sai cho câu phát biểu trên của cô chatter nọ, thật đáng buồn lắm thay!!!

***

YH cảm khái viết vài lời ở trên, không phải để khích bác, chê bai việc viết sai lỗi chính tả, mà chỉ vì YH thấy có nhiều người không nắm rõ được vấn đề mà lại cứ hay ra vẻ ta đây, lên giọng dạy đời, và truyền bá điều hiểu biết sai lầm của mình cho người khác ... cùng hiểu sai luôn. Đây mới chính là điều tai hại lớn lao.